گروه آريان خيلی زود توانست به موفقيت برسد، چنانکه پس از گذشت مدتی کوتاه،گروه های بسياری با الگوبرداری از آن آغاز به کار کردند

به مجرد سرنگونی رژيم شاهنشاهی و به دنبال آن استقرار حکومت اسلامی در ايران، اوضاع موسيقی در کشور تغييراتی بنيادی را شاهد بود.

در ابتدا، روحيه پيروزمندی روزهای پس از انقلاب، خود را در قالب موسيقی به نمايش گذاشت و سرود هايی همچون "خمينی ای امام" و "ايران ايران" از راديو وتلويزيون شنيده شد. اما پس از آن،شرايط خاص اجتماعی سالهای ابتدايی شکل گيری جمهوری اسلامی ايران، محدوديت شديد موسيقی را در پی داشت.

از سوی ديگر به دنبال جو به وجود آمده در ايران، ستارگان موسيقی پيش از انقلاب که ديگر جايی برای فعاليت خود در داخل کشور نمی ديدند،دست به هجرتی خودخواسته زدند و يکی پس از ديگری به کشورهای خارجی خصوصا امريکا سفر کردند.

چندی نگذشت که ايران درگير جنگ با عراق شد و اين جنگ بر روند همه جريانات داخلی از جمله موسيقی تاثيری شگرف بر جا گذاشت؛ روحيه حماسی مردم ايران و شرايط خاص جنگ، موسيقی حماسی می طلبيد و اين چنين شد که ريتم "مارش" بر موسيقی ايرانی سايه گسترانيد.

موسيقی سوم  در کنار موسيقی پاپ،بدون شک جشنواره موسيقی راک زيرزمينی (UMC) در سال ۱۳۸۱ را بايد مهمترين اتفاق در زمينه موسيقی راک پس از انقلاب در ايران دانست تا موسيقی ايرانی به سنتی و پاپ ختم نشود

در همان سالها به جز فعاليت های جسته و گريخته دست اندرکاران موسيقی سنتی، چهره هايی چون صادق آهنگران برای مدتی بر قله موسيقی ايران ايستادند و سرودهای حماسی تقريبا به تنها انتخاب مردم در زمينه موسيقی بدل گشتند.

در سالهای پايانی جنگ، آخرين بازماندگان موسيقی پيش از انقلاب نظير ليلا فروهر و شهبال شب پره نيز از ايران خارج شدند و به جمع رقيبان و رفيقان خود در لس آنجلس پيوستند تا شايد بتوانند با استفاده از خلا وجود موسيقی پاپ در ايران، بخشی هرچند اندک از محبوبيت خود را بازيابند.

در سال ۱۳۶۷ جنگ ايران و عراق به پايان رسيد ولی تا مدت ها بعد، موسيقی جنگ تاثير خود را بر موسيقی ايران حفظ کرد و مردم ايران تنها شنونده سرودهايی با تم حماسی و بعضا قطعاتی سنتی بودند.

تا سالها بعد، موسيقی سنتی در بازار نه چندان رسمی موسيقی ايران،خود را بی رقيب و يکه تاز می ديد و اين روند تا سالهای پايانی رياست جمهوری هاشمی رفسنجانی ادامه داشت تا اينکه در سال ۱۳۷۵ خوانندگانی چون عباس بهادری،مهرداد کاظمی،حسن همايونفال و بيژن خاوری بنيانگذاران موسيقی پاپ در ايران پس از انقلاب شدند.

درست يک سال بعد و پس از روی کار آمدن سيد محمد خاتمی در سال ۱۳۷۶، موسيقی ايران چه در بخش سنتی و چه در بخش پاپ رشد چشمگيری را آغاز کرد.

در همان سال بازار رسمی موسيقی در ايران به راه افتاد و به موازات آن پخش ترانه هايی "ناز انگشتای بارون" با صدای خشايار اعتمادی و با شعری از احمد شاملو و "وقف پرندده ها" باصدای قاسم افشار از صداوسيمای جمهوری اسلامی ايران، ولوله ای در بين مردم به پا کرد.

موسيقی پاپ در رقابت با موسيقی سنتی

از سوی ديگر، در همان سال و در وزارت ارشاد دوران وزارت عطاالله مهاجرانی،برای نخستين بار پس از پيروزی انقلاب، مجوز آلبوم های پاپ صادر شد و "دلشوره" با صدای خشايار اعتمادی، "مسافر" باصدای شادمهر عقيلی و "حسرت" با صدای محمد اصفهانی به بازار آمد و در رقابتی تنگاتنگ با آثار سنتی پرفروش همچون آلبوم "نيلوفرانه" با صدای عليرضا افتخاری قرارگرفت.

پس از گذشت مدت زمان کوتاهی، آلبوم هايی از اميرکريمی،حميدغلامعلی، حسين زمان،ناصر عبداللهی و عليرضا عصار نيز روانه بازار شد تا موج نوی موسيقی پاپ ايران وجود خود را به اثبات برساند.

و اما با وجود اعتراضات گاه و بی گاه اساتيد موسيقی سنتی ايران، موسيقی پاپ به رشد خود ادامه داد و توانست جايگاه خود را در ميان ايرانيان به دست آورد و آرام آرام موسيقی لس آنجلسی را کنار بزند.

در سال ۱۳۷۹، نخستين گروه منسجم ايرانی در عرصه پاپ پا به ميدان گذاشت. گروه آريان با اينکه به زعم برخی از کارشناسان از موسيقی عميقی بهره نمی برد، خيلی زود توانست به موفقيت برسد، چنانکه پس از گذشت مدتی کوتاه،گروه های بسياری با الگوبرداری از آن آغاز به کار کردند.

از سويی در کنار موسيقی پاپ،بدون شک جشنواره موسيقی راک زيرزمينی (UMC) در سال ۱۳۸۱ را بايد مهمترين اتفاق در زمينه موسيقی راک پس از انقلاب در ايران دانست تا موسيقی ايرانی به سنتی و پاپ ختم نشود.

اکنون ۲۵سال از بهمن ۵۷ می گذرد و جوانان بسياری نه تنها در موسيقی سنتی و پاپ، بلکه در راک، کانتری، بلوز،جاز و ... خود را شايسته ستاره شدن می بينند؛ ستاره هايی که دوباره متولد می

منبع:بی بی سی

به عقيده نويسنده روزنامه گاردين مقامات ايرانی به موسيقی راک به عنوان "نماد انحطاط غربی و مخالفت سياسی" می نگرند

"رابرت تيت" نويسنده گاردين در مقاله خود به فعاليت های گروه های موسيقی راک از جمله گروه موسيقی "نوريک ميساکيان" و تلاش های اين گروه ها برای کسب مجوز می پردازد.

گاردين می نويسد که گروه نوريک ميساکيان يکی از صدها گروه موسيقی راک ايرانی است که علی رغم مخالفت رسمی دولت با موسيقی راک، در حال شکل گيری و رشد هستند و اين گروه هنوز موفق نشده است که کنسرتی زنده حتی در اندازه ای کوچک اجرا کند.

تيت در ادامه می نويسد که گروه نوريک ميساکيان با "بدگمانی" مقامات ايرانی در خصوص موسيقی راک که به آن به عنوان "نماد انحطاط غربی و مخالفت سياسی" می نگرند، روبرو هستند و در اين شرايط اعضای اين گروه در تلاشند که مجوز رسمی انتشار نخستين آلبوم خود را با پشت سرگذاشتن سدهای اداری به دست آورند.

چندی است که نواختن گيتار در ميان جوانان ايرانی جایگاه ويژه ای پيدا کرده است

در اين مقاله از قول نوريک ميساکيان نوازنده گيتار و آهنگساز اين گروه آمده است : ما برخلاف جريان آب شنا می کنيم و احتمال ناممکن بودن رسيدن به خواسته مان را پيش بينی می کنيم.

ميساکيان می افزايد: مسائل مادی برای ما مهم نيست آنچه برای ما اهميت دارد پشت سرگذاشتن مرزها و سدهاست و اينکه مطمئن شويم آلبوم مان به مراکز فروش محصولات موسيقی راه يابد.

در اين مقاله آمده "شورای موسيقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ايران تاکنون ده آهنگ از آلبوم نوريک ميساکيان را که عنوان انگليسی Trails of the Soul را بر خود دارد، رد کرده و اعلام کرده که موسيقی راک محصول معتادان به مواد مخدر است."

رابرت تيت می نويسد که اگر مجوز انتشار برای اين آلبوم صادر شود اين گروه قصد دارد آن را همزمان با ايران به صورت "دی وی دی" در آمريکا، اروپا و کشورهای خليج فارس منتشر کند.

ساخت و ضبط اين آلبوم که در استوديويی در زيرزمينی کوچکی در تهران توليد شده، نزديک به دو سال و نيم طول کشيده است.

گروه موسيقی اوهام از جمله گروه های موسيقی راک ايرانی است که برای کسب مجور انتشار آثارشان با مشکل مواجه بوده اند

بنا به نوشته گاردين در صورتيکه اين آلبوم نتواند مجوز انتشار بگيرد، گروه نوريک ميساکيان اجازه اجرای زنده و برگزاری کنسرت نخواهد داشت. طبق قانون فقط هنرمندانی که موفق به کسب مجوز انتشار "سی دی" دارند می توانند تقاضای مجوز برگزاری کنسرت کنند.

گادرين به نقل از ادوين مارکاريان، نوازنده 30 ساله گيتارباس گروه می نويسد: امرار معاش از راه موسيقی راک در ايران غير ممکن است و تو فقط برای خودت می نوازی و اين هنر برای هنر است.

بنا به نوشته گاردين، وزارت ارشاد آلبومهای ارائه شده برای کسب مجوز را از نظر محتوای موسيقی و کلام بررسی می کند. برخی از گروه ها از جمله گروه نوريک ميساکيان برای آنکه از سوءظن مقامات در هنگام ارزيابی آلبوم شان بکاهند تنها موسيقی بدون کلام می سازند. اما وزارت ارشاد برای صدور مجوز، موسيقی راک را در تقسيم بندی خود به رسميت نمی شناسد.

رابرت تيت می نويسد تعدادی از گروه های موسيقی راک که موفق به دريافت مجوز از وزارت ارشاد نشده اند، آثارشان را از طريق اينترنت پخش می کنند. و عده ای که اجازه رسمی برگزاری کنسرت ندارند، به راه های ديگری مانند اجراهای غير قانونی مانند برگزاری کنسرت در خانه های شخصی و يا پارکينگهای زير زمينی خانه ها متوسل می شوند و در صورت کشف اين کنسرتها توسط نيروهای انتظامی ممکن است به شلاق محکوم شوند.

مقاله نويس گاردين می افزايد: ظاهرا اين محدوديت ها موجب بازداری هنرمندان از ادامه فعاليت شان نمی شود. آثار 86 گروه موسيقی که بيش از 80 درصد آنها را گروه های راک تشکيل می دهند از طريق وب سايتی با عنوان "تهران اونيو" (Tehran Avenue) قابل دسترسی است.

سهراب مهدوی بنيانگذار اين وب سايت فرهنگی می گويد: "بيشتر اين گروه ها زيرزمینی هستند و بخت کمی برای کسب مجوز رسمی برای انتشار آثارشان دارند. اما تعداد اين گروه ها همچنان رو به افزايش است و اين طبيعی است. زيرا نسل جوان با ما همراهی می کند. سن حدود 70 درصد از جمعيت کشور زير 35 است و بسياری از آنها به موسيقی راک علاقه مندند."

رابرت تيت در ادامه می نويسد که تمايل به اين دگرگونی پس از انقلاب ايران در سال 1979 که تمام گونه های موسيقی به جز سرودهای انقلابی و مذهبی را ممنوع کرد، قابل توجه است.

او می افزايد: موسيقی راک که پيش از انقلاب محبوب بود، در سالهای 1990 پس از اعمال برنامه های تازه فرهنگی توسط دولت اکبر هاشمی رفسنجانی و پس از آن دولت اصلاح طلب محمد خاتمی، دوباره جان گرفت.

نتيجه اين بود که پخش ترانه های گروه ها و خوانندگان خارجی مانند ديويد بووی، لد زپلين و رديوهد که پيشتر ممنوع بودند، در حال حاضر به طور قانونی در دسترس است. هر چند پخش موسيقی خوانندگان زن و بسياری از خوانندگان مرد همچنان ممنوع است.

منبع ذذز

گزارش ويديويی الهه گل پری را ببينيد

در ايران گروه های موسيقی تحت عنوان زيرزمينی فعاليت می کنند که اغلب اجازه اجرای کنسرت و انتشار آثارشان را ندارند.

دليل اين ممانعت سبک و شيوه متفاوتشان با موسيقی مرسوم و متداول در ايران است. اين گروه ها را بيشتر، بندها يا گروه های راک ROCK و شاخه های منشعب از آن تشکيل می هند.

به نظر می رسد دو مانع موثر در انتشار آثار اين گروه ها مميزی و روابط حاکم بر بازار موسيقی ايران است.

در سالهای اخير، برخی از هنرمندان و فعالان عرصه موسيقی کوشيده اند، با برگزاری کنسرت های کوچکی در مراکز آموزشگاهی و دانشگاهی تحت عنوان کنسرت های پژوهشی، امکان اجراهايی هرچند محدود را برای گروه های موسيقی زيرزمينی فراهم کنند.

آنها البته در برگزاری این کنسرت ها اغلب با مشکلاتی مواجه بوده اند. بسياری از هنرمندان و علاقمندان موزيک راک و شاخه های متنوع آن معتقدند عده ای از هواخواهان نا آگاه با ظاهر نامتعارف و بروز واکنش های نادرست در هنگام اجرای اين کنسرت ها، عرصه را برای رشد و ادامه اين روند تنگ تر می کنند.

ظاهر نامتعارف

گاهی نيز يک گزارش يا مصاحبه با اين گروه ها توسط رسانه های خارجی باعث واکنش هايی از سوی مسئولين در داخل می شود که نتيجه آن سختگيری بيشتر برای برگزار کنندگان و اجرا کنندگان اين قبيل کنسرت هاست.

برای نمونه به تازگی نه تنها از برگزاری کنسرت گروه متال SDS در آموزشگاه موسیقی ترانه جلوگیری شد بلکه هم آموزشگاه و هم مرکز فروش و فروشگاه بتهون به دلیل فروش بلیط این کنسرت بسته شدند.

آموزشگاه موسيقی ترانه در تهران، يکی از مراکزی است که طی سال های اخير کنسرت هايی با تماشاگران محدود برای گروه های مختلف راک برگزار کرده است.

اتهام اعضاء گروه SDS هنوز رسما اعلام نشده و ظاهرا آنها فعلا به قيد وثيقه آزادند.

برخی معتقدند اين گروه ها و طرفدارانشان، اغلب نه لزوما به خاطر اعتقاداتشان بلکه تنها به دليل ظاهر نامتعارفشان وادار به کناره گيری از جامعه می شوند.

علاوه بر اين نداشتن امکان فروش آثار و برگزاری کنسرت رفته رفته توان مالی اين اين گروه ها را برای ادامه فعاليت خود کاهش داده تا جايی که اکنون از برخی گروه هايی که آثار قابل اعتنايی داشتند، امروز تنها نامی باقی مانده است.

گروه فرا يکی از چندين نمونه اين گروه های متلاشی شده است. اين گروه از هم دوره ای های گروه هايی مانند ۱۲۷، امرتال و پاد در ايران است.

پشه

فرا در اولين دوره از فستيوال سايت تهران اونيو که به قصد معرفی گروه های موسيقی زيرزمينی برگزار شد، با آهنگ پشه مقام نخست را به خود اختصاص داد.

بخش هايی از کليپ ويديوی اين موسيقی را که محمد رضا حيدری ساخته در گزارش ويديويی حاضر می بينيد.

محمد رضا حيدری فارغ التحصيل سينماست و موسيقی را از نوجوانی با نوازندگی کيبورد و بيشتر به صورت تجربی آموخته است. او سرپرست گروه فرا بوده و اکنون در حال آزمودن تجربه های تازه ای با جواد صفری در گروه جديدش Loosing Focus است.

گزارش ويديويی حاضر، شامل بخش هايی از گفتگويی طولانی با محمد رضا حيدری است که در زمينه موسيقی الکترونيک در ايران بسيار فعال است.

محمد رضا حيدری ضمن اشاره به تاثير مشکلات مالی و نبودن تشکل صنفی به عنوان دلايل موثر از هم پاشيدن گروه ها می گويد: "بچه های بند (گروه) الان هر کدوم يه گوشه ای از ايران هستن. زياد همديگه رو نمی بينيم. من که اينجا در گالری طراحان آزاد هستم. پيمان خواننده مون يزد کار می کنه، کيوان گيتاريستمون در شرکت آريا نگار مشغول کاره، احسان نوازنده بيس هم توی بنياد شهيد عکاسه. جواد صفری درامر گروه هم در استوديو کرگدن مشغول کاره".

ويديوی حاضر نخستين بخش از مجموعه ويديوهايی است که با موضوع "پژوهشی پيرامون گروه های موسيقی زيرزمينی در ايران" تهيه شده است.